Aλήθειες, ψέμματα και ειδήσεις/ρεπορτάζ υγείας…Truth, lies and health news…

Tον περασμένο Δεκέμβρη είχα την τύχη να παρακολουθήσω ως υπότροφος ένα εξαιρετικό σεμινάριο στo Salzburg Global Seminar   με θέμα “The Greatest Untapped Resource in Healthcare? Informing and Involving Patients in Decisions about Their Medical Care”.    Για το σημαντικό αυτό σεμινάριο, δεν έχω αναφερθεί ακόμη, διότι μέχρι τώρα διάβαζω μέρος της βιβλιογραφίας, σχετικά με τα θέματα που αναπτύχθηκαν στο σεμινάριο. 

Μεταξύ άλλων στο σεμινάριο  ανεπτύχθηκαν τα θέματα δεοντολογίας που προκύπτουν από τον τρόπο που τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και το ιντερνέτ χειρίζονται και παρουσιάζουν τις ειδήσεις και το ρεπορτάζ υγείας. Δεν θα πρέπει να αγνοούμε τη δύναμη που αποκτά η είδηση ή το ρεπορτάζ όταν εμφανίζεται στα ΜΜΕ και το ιντερνέτ. Αποκτά οντότητα και συμβάλλει στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης για τις ασθένειες, τα νέα φάρμακα και θεραπείες. 

Εισηγητής ήταν ο   Gary Schwitzer, εκδότης του ΗealthNewsReview.org , online οργάνωσης που καθημερινά εξετάζει και βαθμολογεί νέα υγείας που δημοσιεύουν τα πρακτορεία ειδήσεων των ΗΠΑ. Ο Gary Schwitzer είναι ένας εξαιρετικά έμπειρος δημοσιογράφος του τομέα υγείας με υπερ-τριακονταπενταετή καριέρα στο ραδιόφωνο, την τηλεόραση και το ιντερνετ, και μεγάλη διδακτική εμπειρία ως Καθηγητής Δημοσιογραφίας Υγείας και Δεοντολογίας των Μ.Μ.Ε. στη Σχολή Δημοσιογραφίας και Μ.Μ.Ε. του Πανεπιστημίου της Μιννεσότα, ΗΠΑ.

Οι εισηγήσεις  του Gary Switzer άρχισαν με την προβολή δύο βίντεο του Ray Moynihan, πολυ-βραβευμένου Αυστραλού ερευνητού, δημοσιογράφου υγείας, συγγραφέα και παραγωγού documentaire. Ο Ray Moynihan εργάσθηκε πολλά χρόνια για την  Australian Broadcasting Corporation, και τώρα είναι εκ των συντακτών του British Medical Journal, και άλλων εντύπων και διαδικτυακών μέσων και διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Newcastle.

Tα δύο σύντομα αλλά πολύ ουσιαστικά βίντεο του Ray Moynihan με τα οποία άρχισε την εισήγησή του ο Gary Switzer, ήταν το Unhealthy Medical Reporting: Selling Sickness  και το Unhealthy Medical Reporting: What’s the Problem? στα οποία μιλά για το πώς η φαρμακοβιομηχανία και τα ΜΜΕ μπορούν να επηρεάσουν την αντίληψη του κοινού για τις ασθένειες, τα νέα φάρμακα και θεραπείες. Μέχρι πρόσφατα γνώριζα για το ρόλο των ΜΜΕ αλλά τα συγκεκριμένα παραδείγματα που αναφέρθηκαν στο σεμινάριο, και οι ασκήσεις που κάναμε για τον έλεγχο στον οποίο πρέπει να υποβάλλεται κάθε είδηση για θέματα υγείας, με οδήγησαν μετά τις γιορτές να ερευνήσω περισσότερο το θέμα. 

Ετσι αναζήτησα και διάβασα το γνωστό βιβλίο του Ray Moynihan “Selling Sickness: How drug companies are turning us all into patients” που έγραψε μαζί με τον Καναδό ερευνητή Alan Cassels.  Στο βιβλίο τους ανέλυσαν το πόσο συχνά ειδήσεις και άρθρα ιατρικού περιεχομένου παραποιούν την πραγματικότητα και ανέφεραν με συγκεκριμένα στοιχεία το κόστος των φαρμάκων ή θεραπειών, τα υπολογιζόμενα οφέλη, και τις παρενέργειες τους, καθώς και το πόσο συχνά οι πηγές των ειδήσεων αυτών, ανέφεραν τυχόν σύγκρουση συμφερόντων των ερευνητών, ιατρών, εταιρειών ή άλλων εμπλεκομένων.

Ο Ray Moynihan και ο Alan Cassels ανέλυσαν 207 άρθρα του έντυπου τύπου και εκπομπές της τηλεόρασης. Από τα 207, 83 δεν είχαν αναλύσει ποσοτικά τα προσδοκώμενα οφέλη των φαρμάκων, και από τα 124 που τα είχαν ποσοτικοποιήσει, μόνο τα 18 είχαν παρουσιάσει τόσο τα σχετικά όσο και απόλυτα οφέλη. Από το σύνολο των ειδήσεων, το 53% δεν είχε καμία πληροφορία για τις πιθανές παρενέργειες,  και το 70% δεν έκανε καμία αναφορά στο κόστος. Από τις 170 ειδήσεις που ανέφεραν το όνομα ενός ερευνητή ή άλλου ειδικού ή μιας έρευνας,  εξετάσθηκαν οι 85, δηλ. το 50% που ανέφεραν τουλάχιστον ένα με οικονομική σχέση με τον κατασκευαστή του φαρμάκου, σχέση που αποκαλύπτεται μόνο σε 33 από τις 85 ειδήσεις.

Η ελλειπής ή κακή πληροφόρηση από τα ΜΜΕ για θέματα υγείας των πολιτών και ιδιαίτερα των μεταξύ αυτών ασθενών, δεν είναι χωρίς επακόλουθα. Διότι με τη διασπορά ελλειπούς ή κακής πληροφόρησης για νέα φάρμακα, θεραπείες και διαγνωστικές εξετάσεις και κυρίως για ενοχοποίηση φυσικών καταστάσεων ώς παθήσεων, δημιουργούνται στους πολίτες όχι μόνον αβάσιμες προσδοκίες, αλλά και φόβος ότι από κάτι πάσχουν, που θα πρέπει να το θεραπεύσουν με το τελευταίο φάρμακο για το οποίο διάβασαν ή άκουσαν κάπου….

Τα χρήματα που μπορούν να κερδηθούν από υγιείς ανθρώπους που οδηγούνται να πιστεύουν ότι πάσχουν από κάτι, είναι παρά πολλά. Οι φαρμακευτικές εταιρείες προωθούν ασθένειες και τις προβάλλουν ως επικίνδυνες στους γιατρούς, προκειμένου να τους πείσουν να συνταγογραφήσουν γι αυτές, και στους καταναλωτές για να πεισθούν ότι οι ενοχλήσεις που τυχόν αισθάνονται πρέπει να αντιμετωπισθούν φαρμακευτικά……

Ο Ray Moynihan  & ο Alan Cassels στο βιβλίο τους δίνουν παραδείγματα αυτής της καπηλείας της ασθένειας (disease mongering), που μοναδικό σκοπό έχει να δημιουργήσει νέες ή να επεκτείνει τις υπάρχουσες ενδείξεις για νέα ή για υπάρχοντα φάρμακα και προτείνει πώς να περιορίσουμε αυτή την πρακτική.

Μερικές μέθοδοι μετατροπής φυσιολογικών  καταστάσεων της καθημερινής ζωής ή επακόλουθων της μετάβασης στην ώριμη ή στη τρίτη ηλικία σε παθολογικές καταστάσεις, μπορούν να θεωρηθούν ως καπηλεία της ασθένειας (disease mongering): επέκταση των ενδείξεων των θεραπεύσιμων ασθενειών προκειμένου να διευρυνθεί η αγορά γι αυτούς που πωλούν και διαθέτουν φάρμακα, διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπευτικές μεθόδους. Οι φαρμακευτικές εταιρείες δεν περιορίζονται μόνον στην παραγωγή φαρμάκων, φροντίζουν και για τη δημιουργία των ασθενειών που θα κληθούν να θεραπεύσουν τα νέα φάρμακα: ενεργούν για την έγκριση προσδιορισμού νέων ασθενειών που στη συνέχεια προωθούν στους γιατρούς για συνταγογράφηση και στους καταναλωτές για να τους κάνουν να διερωτηθούν μήπως πάσχουν από την «νέα» ασθένεια και να αναζητήσουν φαρμακευτική αντιμετώπιση.

Ενώ μερικές πλευρές της «ιατροποίησης» (medicalisation) συνήθων ενοχλήσεων αποτελούν αντικείμενο συζητήσεων, ο μηχανισμός της καπηλείας της ασθένειας (disease mongering) από εταιρείες και η επίδρασή του στη αντίληψη του κοινού για τις ασθένειες, στην ιατρική πρακτική για την υιοθέτηση νέων εξετάσεων, φαρμάκων, θεραπειών, στην υγεία και στους εθνικούς προϋπολογισμούς, συναντούν περιορισμένη κριτική αξιολόγηση από τα ΜΜΕ.

Για πολλές κατηγορίες ασθενειών διαπιστώνεται ένα φαινομενικό ενδιαφέρον για ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για προβλήματα υγείας που δεν διαγιγνώσκονται και δεν αντιμετωπίζονται επαρκώς, ενώ στη πράξη με αυτές τις ενέργειες ευαισθητοποίησης προωθείται μια συγκεκριμένη άποψη για μια ασθένεια, π.χ. ότι πλήττει πολλούς ανθρώπους, ότι είναι σοβαρή και κυρίως ότι θεραπεύεται. Αυτές οι καμπάνιες ευαισθητοποίησης, εξηγεί ο Ray Moynihan, είναι συνήθως συνδεδεμένες με τη στρατηγική μάρκετιγκ των εταιρειών και λειτουργούν ως εργαλεία για την επέκταση της αγοράς νέων φαρμακευτικών προϊόντων.  

Εναλλακτικές προσεγγίσεις που τονίζουν την περιορισμένη ιατρική βαρύτητα ή τη σχετικά ήπια μορφή ενός προβλήματος ή και τη σημασία των προσωπικών επιλογών υγιεινής ζωής για την επίλυσή του χωρίς τη χρήση φαρμάκων, είτε αποσιωπώνται ή αγνοούνται. Παραδείγματα από πολλές χώρες αποκαλύπτουν τη μείωση των δαπανών για βιοιατρική έρευνα και αξιολόγησης των αποτελεσμάτων της, γεγονός που αφήνει την ανάπτυξη νέων φαρμάκων στην βιομηχανία, που βέβαια επιλέγει να χρηματοδοτήσει μόνον ότι δυνητικά μπορεί να αυξήσει τις πωλήσεις της.

Το βιβλίο εστιάζει στις χιλιάδες τεχνικές που χρησιμοποιούν οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες για να επηρεάσουν κάθε δυνατή χρήση φαρμακευτικών προϊόντων, μέσω του μάρκετιγκ, των διαδικασιών έγκρισης φαρμάκων, της πίεσης για αύξηση των τιμών, της έρευνας, της ανάπτυξης κατευθυντηρίων οδηγιών (guidelines), αλλά και του εκμαυλισμού των επαγγελματιών υγείας με χρήματα, πίεση από συναδέλφους, φήμη και δώρα.   Ταυτόχρονα οι συγγραφείς θέτουν ερωτήσεις ως πρός τη ετοιμότητα των επαγγελματιών υγείας να θέσουν σε λειτουργία ένα ισχυρό κώδικα ηθικής επαγγελματικής συμπεριφοράς που να διέπει τις σχέσεις τους με την βιομηχανία βιοιατρικών προϊόντων.

Οι τίτλοι των κεφαλαίων του βιβλίου είναι ενδεικτικοί για το περιεχόμενο, π.χ.:

• Πουλώντας σε όλους – Υψηλή χοληστερίνη
• Δουλεύοντας με διασημότητες – Εμμηνόπαυση
• Μετατρέποντας τον κίνδυνο σε ασθένεια – Υψηλή πίεση
• Διαμορφώνοντας την αντίληψη της κοινής γνώμης
• Δοκιμάζοντας τις αγορές – οστεοπόρωση
• Δαμάζοντας τα σκυλιά φύλακες (ΙΒS & FDA)….

Τέλος, η ανάγνωση του βιβλίου θα μας κάνει να δούμε με διαφορετικό μάτι όλα τα φάρμακα που περιέχει το φαρμακείο του σπιτιού μας και να αναρωτηθούμε άν πράγματι τα χρειαζόμαστε όλα αυτά για να είμαστε υγιείς. Αν θα πρέπει να βασιζόμαστε μόνον στα φάρμακα π.χ. για να μειωθεί η χοληστερίνη μας αντί να βελτιώσουμε τη διαίτα μας και να κάνουμε γυμναστική ή να θεωρούμε πανάκεια τα χάπια για την οστεοπόρωση, αντί να αρχίσουμε ασκήσεις με βαράκια….

 Σας ενδιαφέρει το θέμα? Θέλετε να μάθετε περισσότερα? …

1. PLoS Medicine Disease Mongering Collection  Συλλογή άρθρων που εξέδωσε το PloS Medicine (Public Libraries of Science-Medicine) των ΗΠΑ επ’ ευκαιρία του 1^ου ακαδημαϊκού συνεδρίου για την καπηλεία της ασθένειας που έγινε το 2006 στο Newcastle της Αυστραλίας.

2.  Peter Conrad, The Medicalization of Society: On the Transformation of Human Conditions into Medical Disorders Ο Peter Conrad είναι Αμερικανός  κοινωνιολόγος ιατρικής και ερευνητής και πολυγραφότατος συγγραφέας που ασχολήθηκε με την «ιατρικοποίηση» (medicalisation) συνήθων καταστάσεων και συμπτωμάτων.

3. O Dr. Ben Goldacre  , Bad Science, είναι ένας Βρεττανός γιατρός και ψυχίατρος και συγγραφέας επιστημονικών συγγραμάτων αλλά και της εβδομαδιαίας ομώνυμης στήλης Βad Science της εφημερίδας Τhe Guardian.

Related Articles

• Ημερίδα Καρκίνος: Μ.Μ.Ε. – Ροή Πληροφόρησης και Επικοινωνίας 10/3/11 -Conference: Cancer: Mass Media – Information Flow & Communication (epatientgr.wordpress.com)

Περί δημιουργίας κινημάτων, ηγεσίας, επιχειρηματικότητας, καινοτομίας και άλλων τινών..- Αbout movements creation, leadership, entrepreneurship, innovation and more…

by gapingvoid

Σε πρόσφατη συνάντησή μας με τον Στάθη Χαϊκάλη (@haikalis) και τον Νίκο Παπαχρίστο (@ehealthgr), αναφέρθηκα  σε μια ανάρτηση του Seth Godin “Organizing the unorganized, την οποία είχα σχολιάσει στο twitter.  Φαίνεται τους εντυπωσίασε όσο και μένα και προκάλεσε πολύ ενδιαφέροντα άρθρα blog και από τους δύο.                

  O Στάθης Χαϊκάλης στην πρόσφατη ανάρτησή του “Η ΜΟΔΑ ΤΗΣ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ, ΤΟ ΑΙΤΗΜΑ ΓΙΑ ΠΟΛΛΕΣ ΜΑΝΤΟΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΑΛΛΗΛΟΙ ΒΟΥΛΗΣ Νο 2» γράφει για την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία και αναρωτιέται πως είναι δυνατό επιχειρηματικές προτάσεις   από νέους επιχειρηματίες με φρέσκιες ιδέες, δυνητικά εξαγώγιμες, να μην εγκρίνονται προς χρηματοδότηση και οι επιχειρήσεις τους ασφυκτιούν για κεφάλαιο κίνησης.                

  Αυτό είναι ένα από τα παράδοξα της Ελληνικής επιχειρηματικότητας, που εν μέρει σχετίζεται με τήν έλλειψη business angels  . Στη χώρα μας  η χρηματοδότηση νέων καινοτομικών επιχειρήσεων συνήθως  δεν προέρχεται από venture capital ή τραπεζικές πηγές, αλλά κυρίως άτυπα από το άμεσο οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον! Γεγονός που σημαίνει ότι άν η οικογένεια δεν μπορεί να βοηθήσει  οικονομικά, πολλές αξιόλογες επιχειρηματικές προσπάθειες ασφυκτιούν. Τα συμπεράσματα σχετικά πρόσφατης έρευνας του ΕΟΜΜΕΧ για λογαριασμό του ΙPREG  δίνουν το στίγμα της πραγματικότητας, που όμως δεν φαίνεται να έχει βελτιωθεί στα δύο χρόνια που έχουν μεσολαβήσει.                

  Καί είναι σίγουρο ότι μόνον με παλιές μεθόδους δεν μπορείς να κτίσεις νέα πράγματα. Σωστά αναφέρει ο Στάθης Χαϊκάλης ότι                

 «Οι πρωτοβουλίες παλιάς κοπής είναι εύκολα αναγνωρίσιμες από το γεγονός ότι κινούνται από παραδοσιακές πρακτικές επικοινωνίας και αγνοούν το Online Engagement. Σε αυτό το σημείο θα είμαι απόλυτος: οποιαδήποτε κίνηση για τη καινοτομία, που δεν στηρίζεται στο Online Engagement , είναι καταδικασμένη. Είτε έχει λάθος σχεδιασμό και θα καταλήξει σε μικρή απόδοση είτε έχει κίνητρα Innovation Wash και policy hijacking»                

 Δυστυχώς η συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων, παλαιών και νέων, στη χώρα μας φαίνεται να αγνοεί επιδεικτικά τις νέες μορφές επικοινωνίας. Το πολύ-πολύ να φτιάξουν μια ιστοσελίδα ,  γιατί  πολλοί έχουν μία,  που αφού την έφτιαξαν, μετά την ξέχασαν. Οι περισσότερες Ελληνικές ιστοσελίδες είναι στατικές, πληκτικές, χωρίς ενδιαφέρον.  Εδώ και ένα χρόνο μερικές εταιρείες έστησαν δειλά ένα λογαριασμό στο Facebook και θεώρησαν ότι εκπλήρωσαν ό,τι υποχρεώσεις είχαν σχετικά με νέα μέσα επικοινωνίας.               

Η επικοινωνία όμως στο διαδίκτυο αφορά συζητήσεις μεταξύ ίσων και επειδή είναι ελεύθερη, επειδή είναι αμφίδρομη, επειδή εξελίσσεται συνεχώς είναι για δυνατούς παίκτες ή για παίκτες που θέλουν να μάθουν και να τηρούν τους όρους του παιχνιδιού. Δεν είναι για ερασιτέχνες  και για αδιάφορους, γιατί τότε γίνεται δίκοπο μαχαίρι. Οπως συμβουλεύονται οι επιχειρήσεις  νομικούς, λογιστές και άλλους επαγγελματίες έτσι  οφείλουν να συμβουλευθούν τους επαγγελματίες διαδικτυακής επικοινωνίας για να μάθουν να χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα.  Χωρίς έμπνευση, στρατηγική, δέσμευση και πόρους, καλίτερα άς καθυστερήσει  μια επιχείρηση την παρουσία της στα κοινωνικά μέσα διαδικτύου…               

 Ο Στάθης Χαϊκάλης μας δίνει συγκεκριμένα παραδείγματα καινοτομικών προσπαθειών, on και off-line,  που «αντιστέκονται και επιμένουν δημιουργικά»   όμως είναι απελπιστικά λίγα. Θα μπορέσουν άραγε να λειτουργήσουν σαν τον  «naked lawn nut dancer” στο βίντεο του Derek Sivers , που αναφέρει ο Νίκος Παπαχρήστου στο άρθρο του «Οργανώνοντας τους ανοργάνωτους», ώστε να λειτουργήσουν σαν την σπίθα που θα ανάψει τη φωτιά?                 

Στο άρθρο του σωστά επισημαίνει ο Στάθης Χαϊκάλης την ανάγκη δίκτυωση και καινοτομίας σε  τομείς στους οποίους η Ελληνική οικονομία έχει παράδοση και μπορεί να αναπτυχθεί:                

 «Αποτελεί όμως ζητούμενο ένα ευρύ κίνημα καινοτομίας στον τουρισμό, στα αγροτικά προϊόντα, στην ενέργεια, στον ορυκτό πλούτο, στον πολιτισμό/ψυχαγωγία, την ευεξία, δηλαδή σε παραδοσιακούς τομείς, όπου όμως η Ελλάδα έχει ακόμα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα».                

Δυστυχώς οι πολλές ευκαιρίες που δόθηκαν μέσω του Γ’ ΚΠΣ για δικτύωση  (clustering) στους τομείς τουρισμού, αγροτικών προϊόντων, τροφίμων, πολιτισμού, δεν αξιοποιήθηκαν εκ μέρους των επιχειρήσεων (χρειάζεται άλλη ανάρτηση για το θέμα αυτό…).

Τι φέρνει το epatientGR Blog; What is brought by epatientGR Blog?

epatientGR; Τί περίεργο όνομα για blog; Τί σημαίνει; Πως το διάλεξες;

Αυτές είναι μερικές από τις ερωτήσεις που άκουσα από φίλους, όταν τους είπα ότι άρχισα αυτό το blog. Εδώ θα μοιράζομαι με όλους εσάς σκέψεις, νέα, προτάσεις που αφορούν τους ασθενείς, ιδιαίτερα τους ασθενείς με καρκίνο, τα δικαιώματα των ασθενών και πως εφαρμόζεται η σχετική νομοθεσία από τους αρμόδιους φορείς, σκέψεις και θέματα που αφορούν τη στρατηγική διοίκηση, την επικοινωνία, το μάρκετιγκ των οργανώσεων ασθενών, την ηλεκτρονική υγεία (e-health, και όλα τα σχετικά όπως health 2.0, electronic patient record–EHR, mobile-health, e-practice, κ.ά.), πολιτικές υγείας στην χώρα μας και την Ε.Ε., θέματα της καθημερινής ζωής που κίνησαν το ενδιαφέρον μου και άλλα πολλά…

Θα επανέλθω στην ερώτησή σας: τί είναι, τί σημαίνει e-patient; Ο όρος αυτός δημιουργήθηκε από τον Αμερικανό γιατρό και ερευνητή Τομ Φέργκιουσον, που πέθανε το 2006, για να δηλώσει τα άτομα που είναι εξοπλισμένα με γνώσεις, με σθένος, ικανά, και συμμετέχουν ενεργά σε όλα τα θέματα που αφορούν την υγεία τους και τις αποφάσεις για την ιατρική τους περίθαλψη.

H Trisha Torrey, συνήγορος ασθενών (patient advocate)  και δημοσιογράφος στην ιστοσελίδα www.about.com δημιούργησε τον όρο ΕmPatients (από το empowered patients) για να προσδιορίσει τους ασθενείς που συμμετέχουν στα θέματα της υγείας τους και της ιατρικής τους περίθαλψης, που συνεργάζονται ενεργά με τους γιατρούς τους προκειμένου να συμμετάσχουν στην λήψη ιατρικών αποφάσεων που τους αφορούν. Οι όροι e-patient και EmPatients είναι συνώνυμοι, άν και πολλοί πιστεύουν ότι ο e-patient (ηλεκτρονικός ασθενής (κακόηχο!!) στη γλώσσα μας ) είναι κάποιος που χρησιμοποιεί πολύ το διαδίκτυο για ενημέρωση σε θέματα υγείας. Αυτό δεν είναι καθόλου απαραίτητο, απλά το διαδίκτυο φέρνει πιό κοντά στον πολίτη την πληροφόρηση.

Οσο για μένα, είμαι e-patient ήδη από την δεκαετία του ’80, όπου η πληροφόρηση υπήρχε μόνον στις βιβλιοθήκες και τα βιβλιοπωλεία. Αυτά τα λίγα για την αρχή…..

epatientGR; What a strange name for a blog; What does it mean? How do you choose it?

These are some of the questions I heard from friends when I told them that I started this blog. I  will share with you thoughts, news, ideas on healthcare from the patient view, especially from the breast cancer patient view, comments on patients’ rights and on the implementation of the pertinent legislation by the bodies in charge, thoughts and issues related to strategic management, communications and  marketing of patient organizations,  e-health and related issues such as the electronic patient record-EHR, mobile-health, e-practice, etc., health policies in our country and E.U., the small and big things of everyday life that triggered my attention and much more …

I  come back to your question: what is meant by e-patient; The term was created by the American physician and researcher Tom Ferguson, who died in 2006, to designate individuals who are equipped with knowledge, courage, capable, and who participate actively in all matters concerning their health and decisions about their medical care.

Trisha Torrey, counsel patient (patient advocate) and a journalist at www.about.com created the term EmPatients (Em-powered patients) to identify patients who participate in their health and medical care, who collaborate with their doctors in the decision making about their healthcare. The terms e-patient and EmPatients are synonymous, although many believe that the term e-patient (electronic patient is not the best it could be in Greek language!) signifies someone who uses a lot of the internet for health information. This is not at all necessary, simply internet just brings the information closer to people.

As for me, I am an e-patient since the 8Os, well before the internet arrived, when information was only available in libraries and bookstores. This is my short profile, as a starter to this blog, ……